Kociołkowe rozmowy: Wywiad z Grégorym Panaccione – o emocjach, eksperymentach i nieoczekiwanych pomysłach

Język / Language:


|

English


|

Deutsch


|

Français


|

Español


|

Italiano


|

日本語

Mężczyzna w okularach i szarym swetrze na tle plansz komiksowych w wywiadzie

Co sprawia, że komiks potrafi poruszyć czytelnika bez konieczności wypowiadania choćby jednego słowa? Grégory Panaccione doskonale wie, jak za pomocą rysunku, emocji i nieoczywistych pomysłów budować historie, które na długo pozostają w pamięci. W rozmowie opowiada o swojej drodze od animacji do komiksu, twórczej wolności oraz eksperymentowaniu z formą. Zapraszamy do odkrycia kulis pracy artysty, który nie boi się zaskakiwać swoich odbiorców.


Grégory Panaccione to francuski rysownik i scenarzysta komiksowy, który swoją artystyczną drogę rozpoczynał od nauki rysunku, a następnie zdobywał doświadczenie w branży animacji, pracując przy tworzeniu storyboardów. Z czasem postanowił poświęcić się komiksowi, w którym szybko wypracował własny, rozpoznawalny sposób opowiadania obrazem.

Polscy czytelnicy mogli poznać jego twórczość między innymi za sprawą Oceanu miłości, stworzonego we współpracy z Wilfridem Lupano, a także serii Chronosquad i jego udziału w Donżonie. Więcej jego prac i artystycznych inspiracji można znaleźć na Instagramie, do którego odwiedzenia serdecznie zachęcamy. A tymczasem zapraszamy do rozmowy, w której Grégory Panaccione opowiedział nam o swojej karierze i doświadczeniach związanych z tworzeniem komiksów.


🎙️ Bardzo dziękuję, że zgodziłeś się odpowiedzieć na nasze pytania. Przez wiele lat pracowałeś w branży animacji, zanim w większym stopniu poświęciłeś się tworzeniu własnych komiksów. Często mówi się o tym, co doświadczenie w animacji dało Ci jako twórcy komiksowemu, ale ciekawi mnie odwrotna strona tej zmiany: czy były jakieś przyzwyczajenia, sposoby myślenia lub zasady pracy wyniesione z animacji, które musiałeś świadomie porzucić, aby odnaleźć własny język artystyczny? Jak wyglądał ten proces?

 

Grégory Panaccione: Tak, to prawda, musiałem porzucić pewne przyzwyczajenia, które były mi bliskie w czasach, gdy pracowałem przy animacji. Najtrudniej było chyba zrezygnować ze sposobu, w jaki podchodziłem do kadru.

W animacji kadr zawsze odpowiada formatowi telewizora lub ekranu kinowego, a jego proporcje są stałe. W komiksie jest zupełnie inaczej – można bez końca bawić się kształtem kadru, zmieniać go, deformować i dowolnie modyfikować jego proporcje.

W animacji niezmienny kadr stanowił dla mnie solidny punkt odniesienia. Pozwalał uwolnić wyobraźnię i skupić ją w całości na tym, co działo się w jego granicach. Dlatego moje pierwsze albumy, takie jak Toby mon ami czy Âme perdue, zachowywały stały układ kadrów, zbudowany zawsze według tych samych proporcji.

Stopniowo nauczyłem się rezygnować z tego punktu oparcia i pozwalać sobie na większą swobodę w kształtowaniu form oraz proporcji kadrów. Ta zmiana nie była łatwa. Nawet dzisiaj, kiedy brakuje mi inspiracji, zdarza mi się wracać do stałego formatu. Dzięki temu mogę skupić się na samej treści projektu, chwilowo odkładając na bok kwestię jego formy.

 

🎙️ Pracowałeś przy storyboardach do bardzo różnych produkcji, między innymi Totally Spies! oraz Corto Maltese. To dwa odmienne światy, zarówno pod względem klimatu, jak i sposobu prowadzenia historii. Czy pamiętasz jakieś szczególnie wymagające zadanie przy którejś z tych produkcji, kiedy musiałeś znaleźć rozwiązanie wizualne, które początkowo wydawało się trudne do zrealizowania?

 

Grégory Panaccione: Praca storyboardzisty polega właśnie na nieustannym poszukiwaniu rozwiązań wizualnych. Muszę przyznać, że nie przychodzi mi teraz do głowy żadna konkretna trudność. Te seriale powstały już dość dawno temu.

Totally Spies! i Corto Maltese były tak różnymi produkcjami, że wymagały niemal całkowicie odmiennego podejścia do inscenizacji.

W przypadku Corto Maltese trudność polegała przede wszystkim na odnalezieniu i oddaniu poezji Hugo Pratta za pomocą innego języka – języka filmu animowanego.

Największą frustrację budziła niemożność pełnego przeniesienia na ekran tych charakterystycznych zabiegów graficznych Pratta, które przecież w tak dużym stopniu decydowały o wyjątkowości jego twórczości.

Dwustronicowe kolorowe szkice koncepcyjne Grégory'ego Panaccione do komiksu Cabot-Caboche z odręcznymi notatkami przedstawiające wędrówkę bezdomnego psa przez wieś i miasto.
Źródło: archiwum Grégory’ego Panaccione
🎙️ Po przeprowadzce do Mediolanu w 2000 roku zakres Twojej pracy w animacji znacznie się rozszerzył. Zajmowałeś się nie tylko storyboardami, ale również projektowaniem postaci i scenografii, layoutami, animacją, scenariuszami, a nawet reżyserią. Czy możesz opowiedzieć o jednej produkcji, przy której powierzono Ci szczególnie nietypowe zadanie lub odpowiedzialność, której się nie spodziewałeś? Jak wyglądały kulisy tej pracy i czy wydarzyło się coś, co do dziś wspominasz jako jedno z najbardziej niezwykłych doświadczeń zawodowych?

 

Grégory Panaccione: Kiedy przyjechałem do Włoch, byłem przyzwyczajony do francuskich metod pracy, które wyglądały zupełnie inaczej. We Francji produkcja była znacznie lepiej zorganizowana. Panował tam niemal przemysłowy model pracy, w którym każdy miał ściśle określoną rolę.

We Włoszech panował raczej chaos, ale ten nieporządek miał również swoje zalety: pozwalał eksperymentować i przechodzić od jednego zawodu do drugiego. Dzięki temu mogłem spróbować swoich sił w różnych dziedzinach, takich jak layout czy animacja.

We Francji, w tamtym okresie, takie doświadczenia byłyby znacznie trudniejsze do zdobycia. Kiedy ktoś został już zakwalifikowany jako storyboardzista, zazwyczaj pozostawał nim na stałe. Poszczególne role były znacznie bardziej od siebie oddzielone.

Jednym z najpiękniejszych i najciekawszych doświadczeń, jakie zdobyłem we Włoszech, była praca nad Canzoni dello Zecchino d’Oro. W tamtym czasie pracowałem dla firmy Demas & Partners.

Otrzymywałem nagrania audio różnych piosenek i miałem całkowitą swobodę w wymyślaniu teledysku do każdej z nich. Musiałem stworzyć wszystko od podstaw: postacie, scenografię, przygotować storyboard dostosowany do rytmu muzyki, a następnie wykonać layouty, tła i wreszcie animację.

Było to niezwykle rozwijające doświadczenie, ponieważ mogłem uczestniczyć we wszystkich etapach powstawania filmu animowanego i poznać praktycznie każdy związany z tym zawód. Rzadko zdarza się mieć możliwość poprowadzenia projektu od początku do końca – od pierwszego pomysłu aż po finalną animację.

 

🎙️ Jak wyglądało pierwsze zderzenie Twojego „animacyjnego” myślenia o ruchu z ograniczeniami statycznej planszy komiksowej podczas pracy nad Twoim komiksowym debiutem – Toby mon ami?

 

Grégory Panaccione: Chciałbym zaznaczyć, że nie jestem animatorem. To zawód wymagający ogromnego doświadczenia, a za każdym razem, gdy miałem okazję spróbować swoich sił w tej roli, przekonywałem się, jak wiele jeszcze muszę się nauczyć.

Rzeczywiście jednak, pracując nad Toby, miałem tendencję do zbyt szczegółowego rozkładania ruchów psa na poszczególne etapy. Wprowadzałem mnóstwo drobnych pauz i pośrednich faz ruchu, które w komiksie często były zupełnie niepotrzebne. Nie mogłem jednak nic na to poradzić – po prostu musiałem je narysować. Być może właśnie to nadało temu pierwszemu albumowi część jego uroku.

Czarno-biały szkic storyboardu do komiksu Toby autorstwa Grégory'ego Panaccione przedstawiający spotkanie dwóch psów na trawie.
Źródło: archiwum Grégory’ego Panaccione
🎙️ Czy zdarza Ci się zainteresować jakimś pomysłem, który początkowo wydaje się dość błahy lub niepozorny, a dopiero podczas pracy odkrywasz, że kryje się w nim znacznie więcej, niż przypuszczałeś? Co musi mieć w sobie historia, żebyś uznał, że warto poświęcić jej czas?

 

Grégory Panaccione: Tak, często zdarza mi się zaczynać od dość błahego pomysłu. Najlepszym przykładem jest chyba Match.

Zacząłem grać w tenisa dość późno i od czasu do czasu dla zabawy rysowałem swoje postacie z rakietą w ręku, każąc im robić najróżniejsze absurdalne rzeczy. Bazgrałem sobie w ten sposób na rogu stołu podczas posiłków z kolegami z pracowni, zupełnie nie zastanawiając się, co mógłbym z tymi rysunkami zrobić.

Z czasem te szkice przekształciły się jednak w komiks – pełną relację z meczu tenisowego, obejmującą wszystkie jego etapy i zwroty akcji, bez ani jednego słowa tekstu, w czerni i bieli, na 300 stronach!

Nie sądzę, żeby na świecie było wiele innych komiksów tego rodzaju. Zabawne jest to, że tak osobliwa książka narodziła się ze zwykłego bazgrania na rogu stołu, bez żadnych szczególnych ambicji.

Jeśli zaś chodzi o to, co musi się wydarzyć, żebym zdecydował się rozpocząć pracę nad projektem, potrzebuję po prostu połączenia ekscytacji i strachu. To zazwyczaj dobry znak – oznacza, że wkraczam na nieznany mi jeszcze teren.

 

🎙️ Każdy artysta z czasem wypracowuje charakterystyczny sposób opowiadania historii, ale jednocześnie rozwija się i zmienia. Czy masz poczucie, że istnieje pewien element Twojej twórczości, który pozostaje niezmienny niezależnie od upływu lat i podejmowanych tematów? Co Twoim zdaniem najbardziej sprawia, że dana historia jest właśnie „Twoja”?

 

Grégory Panaccione: Przyznam, że nie do końca wiem. Często zadaję sobie to pytanie i za każdym razem jestem trochę zaskoczony, kiedy czytelnicy spotykani podczas podpisywania albumów mówią mi, że mój styl jest bardzo rozpoznawalny.

Myślę, że może wynikać to bardziej z treści niż z formy. W gruncie rzeczy używam stosunkowo niewielkiej liczby postaci, które regularnie powracają w kolejnych książkach. No i niemal zawsze gdzieś w pobliżu kręci się jakiś pies!

 

🎙️ W komiksie równie istotne jak to, co zostaje narysowane, może być to, co autor świadomie pomija. Czy podczas tworzenia zdarza Ci się celowo pozostawiać pewne sytuacje niedopowiedziane, rezygnować z pokazania ważnych wydarzeń lub ukrywać przed czytelnikiem określone informacje? Jak decydujesz, kiedy taka powściągliwość wzbogaca historię, a kiedy może jej zaszkodzić?

 

Grégory Panaccione: Staram się umieszczać w swoich komiksach jak najwięcej momentów, które mogą wywołać emocje. Czasami dana emocja wiąże się z osobistym doświadczeniem, którego czytelnik nie jest w stanie odgadnąć, ale to absolutnie nie ma znaczenia. Uważam, że emocje można przekazywać bez konieczności znajomości ich źródła czy posiadania wszystkich informacji potrzebnych do ich zrozumienia. Wystarczy po prostu je poczuć.

Niedawno podczas pewnej konferencji prelegent opowiadał o sytuacjach, które pozwalają nam ponownie poczuć więź z rzeczywistością życia i naturą. Podawał różne przykłady, aż w pewnym momencie wypowiedział następujące zdanie: „Jak oddech konia, który opiera pysk na twoim ramieniu”.

Tych kilka słów wystarczyło, żebym ponownie poczuł głęboki, niemal duchowy spokój i błogość. Nie potrzeba było niczego więcej. Prosty obraz przywołany za pomocą kilku słów wywołał bardzo silne emocje. Właśnie takie obrazy staram się przekazywać w swoich komiksach.

 

🎙️ Czy istnieje jakiś rodzaj scen, emocji lub ludzkich zachowań, które mimo wieloletniego doświadczenia nadal sprawiają Ci szczególną trudność w przedstawianiu za pomocą rysunku? Co sprawia, że właśnie takie fragmenty stanowią dla Ciebie największe wyzwanie?

 

Grégory Panaccione: Tak, właśnie trudność w wyrażaniu niektórych emocji pobudza mnie do działania i sprawia, że mam ochotę opowiadać kolejne historie. Chciałbym znaleźć sposoby, które pozwoliłyby mi oddawać je jak najwierniej, tak jak wspominałem wcześniej.

Chciałbym na przykład potrafić rozśmieszać czytelników tak jak Daniel Goossens, który za każdym razem wywołuje u mnie śmiech, kiedy czytam jego komiksy. Chciałbym też mieć taką samą swobodę twórczą jak Miyazaki. To są rzeczy, do których chciałbym dojść, ale wciąż nad nimi pracuję.

Strona scenariusza komiksu L'Homme en noir Grégory'ego Panaccione z czarno-białymi szkicami przedstawiającymi mroczną sylwetkę wchodzącą po schodach do pokoju dziecka.
Źródło: archiwum Grégory’ego Panaccione
🎙️ Przy projektach realizowanych wspólnie z innymi twórcami spotykają się różne wyobrażenia, wrażliwości i sposoby patrzenia na historię. Co musi się wydarzyć, żebyś poczuł, że współpraca z drugą osobą rzeczywiście wnosi do projektu coś, czego sam nigdy byś nie stworzył? Czy zdarza Ci się świadomie pozostawiać przestrzeń na pomysły, do których początkowo nie byłeś przekonany?

 

Grégory Panaccione: Współpraca z kimś innym lub adaptowanie książki na komiks zawsze są doświadczeniami, które zmuszają mnie do wyjścia poza własne przyzwyczajenia i odkrywania nowych obszarów. Oczywiście propozycja musi mnie pobudzać twórczo i – tak jak wspominałem wcześniej – wywoływać we mnie również odrobinę strachu.

Kiedy tak się dzieje, wiem, że to doświadczenie z pewnością okaże się rozwijające, ponieważ zmusi mnie do eksplorowania nieznanych mi dotąd terenów.

 

🎙️ W Match podjąłeś się bardzo nietypowego wyzwania: opowiedzenia całego meczu tenisowego za pomocą komiksu. Tenis, mimo swojej dynamiki, ma przecież dość powtarzalną strukturę – serwis, wymiana, punkt, przerwa i kolejna wymiana. Jak udało Ci się sprawić, aby kolejne fragmenty spotkania nie wyglądały na powtarzające się sceny, lecz tworzyły prawdziwie wciągającą opowieść z własnym napięciem i dramaturgią?

 

Grégory Panaccione: Postawiłem się w sytuacji, w której na bieżąco przeżywałem lekturę tego komiksu, w miarę jak posuwałem się naprzód z opowieścią i rysowałem kolejne strony. Byłem jednocześnie czytelnikiem i autorem, ponieważ zupełnie nie wiedziałem, dokąd zaprowadzi mnie ta historia. W pewnym sensie odkrywałem ją w tym samym momencie, w którym ją tworzyłem. 

 

🎙️ Ocean miłości powstał we współpracy z Wilfridem Lupano, który odpowiadał za scenariusz, podczas gdy Ty zajmowałeś się rysunkami i kolorami. Ciekawi mnie, czy podczas pracy nad tym albumem zdarzały się sytuacje, w których Twoje ilustracje zaczynały sugerować rozwiązania fabularne inne od tych, które początkowo zakładał scenariusz? Czy pamiętasz jakiś konkretny pomysł, który narodził się dopiero podczas rysowania i ostatecznie został włączony do historii?

 

Grégory Panaccione:  Nie przypominam sobie sytuacji dokładnie takiej, jaką Pan opisuje. Kiedy jednak przeczytałem scenariusz Wilfrida, zacząłem od naniesienia na niego kilku rysunkowych uwag. Były to albo alternatywne propozycje, albo wizualne interpretacje jego pomysłów, które pozwalały nam sprawdzić, czy nadajemy na tych samych falach.

Następnie przygotowałem pierwszą, rozrysowaną w formie storyboardu wersję całego scenariusza. Był on na tyle dopracowany, że każdy mógł go przeczytać i zrozumieć. Dzięki temu Wilfrid, Grégoire – nasz wydawca – oraz ja mogliśmy wskazać fragmenty, które wydawały nam się nieco słabsze lub zbyt ubogie w treść. Spotkaliśmy się, żeby wymienić uwagi i skonfrontować nasze propozycje.

W rezultacie tej pracy ostatecznie dodaliśmy do albumu około pięćdziesięciu stron.

Strona scenariusza komiksu Ocean miłości Wilfrida Lupano z odręcznymi notatkami i czarno-białymi szkicami morskimi autorstwa Grégory'ego Panaccione.
Źródło: archiwum Grégory’ego Panaccione
🎙️ W Chronosquad świat podróży w czasie został przedstawiony jako całkowicie skomercjalizowana branża turystyczna. To bardzo ciekawy pomysł, ponieważ pozwala pokazać historię ludzkości nie tylko jako tło przygody, ale również jako produkt, którym można handlować. Jak wyglądało wizualne budowanie tego świata? Czy Giorgio Albertini przekazywał Ci szczegółowe wyobrażenia dotyczące poszczególnych epok, czy miałeś dużą swobodę w wymyślaniu tego, jak wygląda codzienność ludzi korzystających z takiej turystyki?

 

Grégory Panaccione: Giorgio dostarczał mi całą dokumentację potrzebną do wzbogacenia poszczególnych epok, które mieliśmy przedstawić. Przygotowywał bardzo szczegółowe materiały, zawierające obrazy z danej epoki, dokumenty ikonograficzne i przedstawienia historyczne. Proponował mi również projekty graficzne nowych postaci, wykorzystując niekiedy jako wzory amerykańskich aktorów filmowych, znane osobistości lub, przeciwnie, zupełnie anonimowych ludzi. Zdarzało mu się nawet inspirować niektórymi naszymi współpracownikami!

Taki podział obowiązków był częścią naszej umowy: Giorgio w całości odpowiadał za scenariusz i badania historyczne. To była jego dziedzina i jego zawód. Ja jestem w tej kwestii kompletnie niekompetentny!

To dobry przykład tego, co może dać współpraca: każdy wnosi do projektu swoje umiejętności i wiedzę, a właśnie ta wzajemna komplementarność pozwala go wzbogacić.

Dwustronicowa plansza z komiksu Chronosquad autorstwa Grégory'ego Panaccione przedstawiająca bohaterów próbujących złożyć zamówienie w zatłoczonej karczmie w starożytnym Rzymie.
Źródło: archiwum Grégory’ego Panaccione
🎙️ Podczas lektury Chronosquad można natknąć się na rozpoznawalne twarze i wizualne nawiązania do znanych postaci ze świata kina czy sportu, które pojawiają się niekiedy w dość nieoczekiwanych okolicznościach. Czy możesz zdradzić, które z takich ukrytych odniesień najbardziej lubiłeś rysować? A może istnieje jakaś postać, której pojawienia się czytelnicy do tej pory nie rozpoznali?

 

Grégory Panaccione: To z pewnością wszyscy nasi współpracownicy. W pracowni było nas około dziesięciu i praktycznie każdy się tam pojawił!

Najtrudniej rozpoznać chyba Pasquale Delvecchio, który posłużył nam za wzór dla Beylogu. Postać została jednak znacznie pogrubiona i umięśniona, przez co stała się niemal nie do poznania!

 

🎙️ Chronosquad to projekt rozłożony na sześć albumów i wiele lat pracy. Jak z perspektywy rysownika wyglądało utrzymywanie spójności tak rozbudowanego świata, w którym postacie, epoki i wydarzenia nieustannie się zmieniają? Czy podczas pracy nad kolejnymi tomami zdarzyło Ci się wrócić myślami do wcześniejszego albumu i dostrzec, że jakaś pierwotnie drobna decyzja graficzna może teraz nabrać zupełnie nowego znaczenia?

 

Grégory Panaccione: To również należało raczej do obowiązków Giorgia. To on rozwijał niektóre postacie, które początkowo wydawały się drugoplanowe, i stopniowo przyznawał im coraz ważniejszą rolę w kolejnych albumach.

Tak było na przykład z Léonardem, ale również z Białymi Ludźmi, z których niektórzy z czasem zyskali coraz większe znaczenie. Jeden z nich ostatecznie dołączył nawet do zespołu Chronosquad, co można zobaczyć w czwartym tomie.

Jeśli chodzi o spójność graficzną całej serii, nie stanowiła ona dla mnie większego problemu. Tempo pracy było tak intensywne, że zwyczajnie nie miałem czasu się nad tym zastanawiać. Jeśli dobrze pamiętam, tworzyłem jeden album Chronosquad mniej więcej co pięć miesięcy.

 

🎙️ Toajêne jest niezwykle nietypowym połączeniem mikroskopijnego świata bakterii, romantycznej historii i nawiązań do klasycznego kina. Skąd wziął się pomysł na tak osobliwą fabułę? Czy Bruno Bozzetto przyszedł do Ciebie z gotową koncepcją, czy może historia rozwijała się podczas Waszych wspólnych rozmów?

 

Grégory Panaccione: To ja wysłałem mu rysunki, które tworzyłem dla własnej przyjemności, nie próbując nadawać im jakiejkolwiek spójności. W tamtym okresie bardzo chciałem pracować w czerni i bieli, z dużą ilością kreskowania. Inspirowałem się światem Tarzana z Johnnym Weissmullerem, znanego z filmów z lat trzydziestych.

Wiedziałem, że Bruno lubi te filmy tak samo jak ja. Nie pamiętam już dokładnie dlaczego, ale zacząłem w pewnym momencie wprowadzać do nich postać z Âme perdue, którą w pewnym sensie pożyczyłem od Bruna, wyciągając ją z jednego z jego projektów filmowych.

Od tego momentu zaczęliśmy pracować na zasadzie twórczego ping-ponga. Bruno próbował nadać tym rysunkom jakiś sens, a ja starałem się inscenizować jego pomysły. Stopniowo, w miarę naszych kolejnych wymian, historia zaczęła nabierać kształtu.

Czarno-biała ilustracja koncepcyjna Grégory'ego Panaccione do projektu Toajène przedstawiająca mężczyznę w przepasce biodrowej stojącego ze sztyletem na konarze drzewa.
Źródło: archiwum Grégory’ego Panaccione
🎙️ W swojej twórczości masz już doświadczenie z przedstawianiem psów, między innymi w Toby mon ami, ale w Cabot-Caboche zwierzę znajduje się w zupełnie innej sytuacji i mierzy się z innymi problemami. Czy praca nad tym albumem zmieniła coś w Twoim podejściu do rysowania zwierzęcych bohaterów? Czy odkryłeś podczas niej jakieś nowe sposoby przedstawiania ich emocji i zachowań?

 

Grégory Panaccione: Nie miałem poczucia, że zasadniczo zmieniłem swój sposób przedstawiania zwierząt. Początkowo chciałem zaadaptować tę książkę właśnie po to, żeby nadać historii o psach bogatszą i bardziej złożoną strukturę narracyjną.

Jeśli chodzi natomiast o ich ekspresję, musiałem postąpić odwrotnie: celowo ją ograniczyłem w porównaniu z Toby, aby pozostać wiernym historii i duchowi książki.

 

🎙️ L’Homme en noir to jeden z najbardziej niepokojących projektów w Twoim dorobku. Szczególnie interesuje mnie postać tytułowego człowieka w czerni, który początkowo funkcjonuje na granicy dziecięcego koszmaru i rzeczywistego zagrożenia. Jak pracowałeś nad jego wyglądem, aby zachować tę dwuznaczność? Czy miałeś kilka różnych koncepcji jego przedstawienia, zanim znalazłeś tę właściwą?

 

Grégory Panaccione: Starałem się stworzyć postać, której imponująca postura i mroczny wygląd budzą poczucie zagrożenia, a jednocześnie obdarzyć ją łagodnym, budzącym zaufanie wyrazem twarzy. Zależało mi przede wszystkim na tym, żeby nie uczynić z niej postaci zbyt jednoznacznej.

Czytając liczne teksty i świadectwa dzieci będących ofiarami przemocy, uderzyło mnie, że wiele z nich wspominało o sprawcach, do których mimo wszystko były przywiązane, których kochały lub ceniły za pewne cechy. Ta sprzeczność wydawała mi się ważna i chciałem ją podkreślić w tej postaci.

Przypomina mi to pojęcie „banalności zła” rozwinięte przez Hannah Arendt. Chodzi o przekonanie, że zło niekoniecznie przybiera postać potwora, lecz może kryć się również za zupełnie zwyczajnym, a nawet budzącym sympatię wyglądem.

 

🎙️ Jak wygląda ta część Twojej pracy, o której czytelnicy prawdopodobnie niewiele wiedzą? Czy istnieją jakieś powtarzalne, czasochłonne lub szczególnie niewdzięczne obowiązki, które zajmują Ci mnóstwo czasu, ale nigdy nie są widoczne w gotowym albumie?

 

Grégory Panaccione: Nie, chyba nie ma takich rzeczy… Staram się w miarę możliwości stawiać na przyjemność płynącą z pracy i eliminować niewdzięczne zadania.

Najtrudniejszy i najbardziej stresujący okres przypadł z pewnością na czas pracy nad Chronosquad – od pierwszego do czwartego tomu. Tempo pracy było po prostu nieludzkie. Każdy album liczył ponad 200 stron i był wypełniony postaciami, scenografiami oraz historycznymi realiami, które bardzo się od siebie różniły. Trzeba było nieustannie przeskakiwać z jednej epoki do drugiej, a każda taka zmiana wiązała się z ogromem pracy twórczej.

Zajmowałem się również kolorowaniem. Opracowałem zresztą wyjątkowo skuteczną metodę, która pozwalała mi pracować szybko, dzięki czemu kolor stanowił zaledwie około 10 procent całej mojej pracy nad Chronosquad.

Musiałem także zająć się częścią tłumaczenia na język francuski, ponieważ Giorgio pisał oczywiście po włosku. To jeszcze bardziej zwiększało i tak już ogromny zakres moich obowiązków.

 

🎙️ Czy zdarzyło Ci się, że podczas pracy nad projektem zupełnie nieoczekiwane wydarzenie zmusiło Cię do zmiany planów, a ostatecznie doprowadziło do powstania czegoś znacznie ciekawszego niż pierwotna koncepcja? Jak wyglądała ta sytuacja?

 

Grégory Panaccione: Najlepszym przykładem jest właśnie L’Homme en noir.

Wcześniej pracowaliśmy z Giovannim Di Gregorio nad innym pomysłem na projekt. Giovanni poświęcił mu kilka tygodni, a my wielokrotnie rozmawialiśmy o nim przez telefon. Ja z kolei zacząłem już nawet opracowywać jego stronę graficzną.

Aż pewnego dnia zrozumiałem, że ten projekt przestał mi się podobać, że po prostu go nie czuję. W końcu poinformowałem o tym Giovanniego, który nie przyjął tej wiadomości zbyt dobrze. Starałem się wyjaśnić mu wszystko jak najszczerzej i z największą delikatnością, ale z pewnością poczuł się urażony, co jestem w stanie zrozumieć.

Tydzień później wrócił do mnie z bardzo prostym pomysłem, który przyszedł mu do głowy niemal jak za dotknięciem czarodziejskiej różdżki: dziecko, które za dnia żyje w sterylnym, idealnym świecie, ale nocami ma przerażające koszmary. W końcu odkrywa, że te koszmary są w rzeczywistości jego prawdziwym życiem, a doskonały świat, w którym przebywa za dnia, jest jedynie snem.

Właśnie z tego pomysłu narodził się L’Homme en noir. Wystarczyło kilka dni, żeby nadać projektowi konkretny kształt.

Czarno-biała dwustronicowa plansza z komiksu L'Homme en noir Grégory'ego Panaccione przedstawiająca dziecko spadające wzdłuż wysokiego bloku mieszkalnego na osiedlu.
Źródło: archiwum Grégory’ego Panaccione
🎙️ Czy pamiętasz projekt, przy którym w pewnym momencie naprawdę zwątpiłeś, czy uda Ci się doprowadzić go do końca? Co było największym problemem i co ostatecznie pozwoliło Ci przezwyciężyć ten kryzys?

 

Grégory Panaccione: Tak, było tak w przypadku Nos âmes oubliées. To autobiograficzna książka Stéphane’a Allixa, którą zaadaptowałem na komiks.

Sam projekt był już dość trudny, ponieważ książka nie była ani powieścią, ani właściwie typową opowieścią. Bliżej jej było do eseju. Musiałem więc znaleźć sposób, aby nadać jej strukturę narracyjną odpowiednią dla komiksu.

Największą trudność sprawiło mi jednak znalezienie odpowiedniego sposobu graficznego przedstawienia Stéphane’a Allixa. Nie potrafiłem znaleźć właściwej równowagi: chciałem, żeby był do siebie podobny, a jednocześnie jego wizerunek musiał pozostać na tyle prosty, bym mógł z łatwością odtwarzać go przez cały album.

Między innymi dlatego wróciłem również do rysowania cyfrowego. Pozwalało mi ono wielokrotnie poprawiać twarz Stéphane’a, aż uzyskałem efekt, który mnie satysfakcjonował zarówno pod względem podobieństwa, jak i prostoty graficznej.

 

🎙️ Czy zdarzyło Ci się odrzucić propozycję współpracy lub zrezygnować z projektu, który z zawodowego punktu widzenia wydawał się bardzo atrakcyjny? Co musiałoby się wydarzyć, żebyś uznał, że nawet interesująca okazja nie jest warta Twojego czasu lub zaangażowania?

 

Grégory Panaccione: Tak, zdarzało mi się to bardzo wiele razy, nawet w przypadku niezwykle prestiżowych projektów. Nie potrafię udawać: kiedy czegoś nie czuję, silniejsze ode mnie jest przekonanie, że lepiej to odrzucić.

Pewien dość znany scenarzysta, którego nazwiska wolałbym nie wymieniać, zaproponował mi w ciągu ostatnich kilku lat pięć lub sześć różnych projektów. Odrzuciłem wszystkie.

 

🎙️ Przez lata pracy zrealizowałeś wiele różnych projektów, ale przypuszczam, że nie wszystkie pomysły, które pojawiły się w Twojej głowie, doczekały się realizacji. Czy jest jakiś projekt, który od dawna chciałbyś stworzyć, ale z różnych powodów wciąż odkładasz go na później? Co sprawia, że nadal nie udało Ci się go zrealizować?

 

Grégory Panaccione: Na początku mojej drogi w komiksie miałem mnóstwo projektów, które chciałem zrealizować. Dzisiaj jednak, po stworzeniu około trzydziestu albumów w ciągu czternastu lat, mam trochę poczucie, że wypróbowałem już wiele kierunków, które szczególnie mnie interesowały.

Obecnie w większym stopniu pozwalam się prowadzić pomysłom, które pojawiają się na bieżąco, oraz propozycjom, które do mnie trafiają.

Na przykład moja następna książka, która ukaże się w styczniu, powstała z inicjatywy mojego wydawcy z wydawnictwa Le Lombard. Zaproponował mi adaptację niewielkiej książki Fabcaro zatytułowanej Rumba Mariachi. Zgodziłem się od razu, ponieważ była to prosta, zabawna i pozbawiona pretensjonalności książeczka, która mnie rozśmieszyła.

Dwustronicowa plansza z komiksu Rumba Mariachi autorstwa Grégory'ego Panaccione na podstawie książki Fabcaro, ukazująca bohatera przeglądającego pudła ze starymi zdjęciami.
Źródło: archiwum Grégory’ego Panaccione
🎙️ Czy obecnie, mając już za sobą tak wiele doświadczeń, czujesz większą swobodę w podejmowaniu decyzji artystycznych niż na początku kariery? Czy sukces i rozpoznawalność dają twórcy więcej możliwości eksperymentowania, czy paradoksalnie mogą również tworzyć pewne oczekiwania, którym trudno się później przeciwstawić?

 

Grégory Panaccione: To dobre pytanie i tak naprawdę nie wiem, co odpowiedzieć. Doświadczenie poszerza możliwości, ale w pewnym sensie również je ogranicza.

Kiedy zaczynałem, miałem wrażenie, że wszystko jest możliwe. Ta pewna nieświadomość była prawdziwym motorem napędowym – pozwalała mi bez większych wątpliwości zabierać się za tak absurdalne projekty jak na przykład Match.

Dzisiaj mam tendencję do tworzenia sobie znacznie bardziej precyzyjnego, niemal sztywnego wyobrażenia o tym, jak mógłby wyglądać przyszły projekt, jak gdyby miał już określoną formę, zanim jeszcze zacznę nad nim pracować. Na szczęście często się mylę! Moje początkowe wyobrażenie zazwyczaj dość mocno różni się od książki, która ostatecznie powstaje. Tak było na przykład w przypadku Petit Bonhomme, stworzonego wspólnie z Alexisem Baccim i wydanego przez Morgen. Początkowo projekt miał być czarno-biały, utrzymany w stylistyce dość zbliżonej do mangi. Ostatecznie przekształcił się jednak w prawdziwą eksplozję kolorów, wykonaną akwarelą, w stylistyce bardzo odległej od moich przyzwyczajeń i typowego sposobu pracy z kolorem.

W każdym razie staram się nie przejmować zbytnio oczekiwaniami publiczności. Nie odczuwam też presji, z jaką mierzą się niektórzy wielcy twórcy, cieszący się ogromnym uznaniem i obarczeni naturalnie bardzo wysokimi oczekiwaniami. Pod tym względem presja jest u mnie raczej niewielka i wcale nie jest to złe!

Czarno-biała plansza z wczesnej wersji komiksu Grégory'ego Panaccione przedstawiająca czarnego psa biegnącego przez ciemny las z malutką figurką w pysku obok kamiennej rzeźby głowy.
Źródło: archiwum Grégory’ego Panaccione
🎙️ Twoje komiksy trafiają również do polskich czytelników, a część Twojego dorobku została już przetłumaczona i wydana w Polsce. Czy miałeś okazję zapoznać się z polskimi wydaniami swoich albumów i poznać reakcje polskiej publiczności? Czy docierają do Ciebie wiadomości od czytelników z naszego kraju i czy zdarzyło się coś w ich odbiorze Twoich prac, co szczególnie Cię zaskoczyło?

 

Grégory Panaccione: Nie, niestety, otrzymałem z Polski niewiele opinii i nie mogłem skorzystać z zaproszenia, które dostałem w czerwcu ubiegłego roku. Mam nadzieję, że pojawią się kolejne okazje, żeby tam przyjechać.

Wiem, że Giorgio miał już możliwość odwiedzenia Polski. Opowiadał mi z wielkim entuzjazmem o przyjęciu, jakie go tam spotkało, i o entuzjazmie polskiej publiczności.

 

🎙️ Na koniec chciałbym zapytać o coś, co być może jest ważniejsze od wszystkich nagród i zawodowych osiągnięć. Kiedy ktoś po raz pierwszy sięga po jeden z Twoich komiksów, spędza z nim kilka godzin, a następnie odkłada go na półkę, co chciałbyś, aby pozostało z nim na dłużej? Czy jest jakaś emocja, myśl lub doświadczenie, które szczególnie chciałbyś pozostawić swoim czytelnikom?

 

Grégory Panaccione: Tak, chciałbym po prostu, żeby czytelnik został zaskoczony. Żeby spodziewał się czegoś, a potem odkrył, że historia prowadzi go zupełnie gdzie indziej – w miejsce, do którego wcale nie przypuszczał, że dotrze.


Jeśli chcecie poznać bliżej innych artystów i twórców popkultury z różnych zakątków świata, koniecznie zajrzyjcie również do pozostałych wywiadów z cyklu Kociołkowe rozmowy!

Subskrybuj
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Najstarsze
Najnowsze
0
Chętnie poznam Twoje przemyślenia, skomentuj.x
PopKulturowy Kociołek
Przegląd prywatności

Ta strona korzysta z ciasteczek, aby zapewnić Ci najlepszą możliwą obsługę. Informacje o ciasteczkach są przechowywane w przeglądarce i wykonują funkcje takie jak rozpoznawanie Cię po powrocie na naszą stronę internetową i pomaganie naszemu zespołowi w zrozumieniu, które sekcje witryny są dla Ciebie najbardziej interesujące i przydatne.