Historia Wikingów to temat, który od wieków budzi zainteresowanie i kontrowersje. W swojej książce o Wikingach Dzieci jesionu, dzieci wiązu Neil Price przedstawia tę epokę z perspektywy archeologii, antropologii i mitologii nordyckiej. Książka nie tylko opowiada o najazdach i wyprawach, ale przede wszystkim pokazuje ludzi, którzy żyli w surowym i fascynującym świecie Północy. Czy lektura ta może przełamać utrwalone stereotypy i wciągnąć nawet najbardziej wymagającego czytelnika?
Publikacja Neila Price’a ukazała się w Polsce nakładem Państwowego Instytutu Wydawniczego w ramach cenionej serii Rodowody Cywilizacji (CERAM). Historia Wikingów w ujęciu Price’a to kompleksowe studium, które rezygnuje z klasycznego, kronikarskiego zapisu dat na rzecz głębokiej analizy kulturowej i społecznej. Autor prowadzi nas od nordyckiej kosmogonii, przez dramatyczne zmiany klimatyczne VI wieku, aż po ekspansję, która na zawsze zmieniła oblicze trzech kontynentów. To synteza najnowszych badań, w tym genetyki i dendrochronologii, podana w formie fascynującej opowieści o ludziach, którzy sami siebie nazywali dziećmi drzew.
Kiedy myślimy o wikingach, przed oczami stają nam drakary tnące fale czy płonące klasztory na angielskich wybrzeżach. To obraz utrwalony przez przerażonych mnichów i podrasowany przez współczesne produkcje telewizyjne. Neil Price w swojej książce o Wikingach przywołuje duchy przeszłości, aby pokazać prawdziwy świat Wikingów od środka.
Od samego początku autor proponuje czytelnikom historię Wikingów widzianą nie oczami kronikarzy zewnętrznych, lecz ukazaną od wewnątrz, w pełnej złożoności i przy licznych sprzecznościach. Price stara się ukazać Wikingów zarówno jako agresorów, jak i członków rozwiniętych społeczności, pełnych własnych rytuałów, wierzeń i norm społecznych. To podejście różni się zasadniczo od powszechnych wyobrażeń o „barbarzyńskich wojownikach”. Autor opiera się na bogatej bazie źródeł, odkryciach archeologicznych, analizach DNA, dendrochronologii oraz relacjach świadków z epoki, w tym arabskich podróżników. Dzięki temu jego narracja staje się prawdziwą panoramą społeczną i kulturową północnych ludów. Przykładem może być fragment poświęcony archeologicznym „wspaniałościom” odkrytym w latrynie w Jorku. Jest to przypomnienie, że historia to nie tylko złote puchary i sagi o bohaterach, ale także biologia.
Dużym atutem Historii Wikingów Price’a jest jej holistyczne podejście do tematu. Autor nie ogranicza się do opisywania najazdów, bitew czy losów królów, ale szczegółowo przygląda się codziennemu życiu Wikingów. Pracy, handlowi, praktykom rolniczym, sztuce i rytuałom religijnym. Wprowadza czytelnika w świat wierzeń, ukazując znaczenie magii, seiðr oraz roli kobiet jako mediatorów między ludźmi a bogami. Jednocześnie nie unika trudnych tematów, takich jak niewolnictwo, ofiary z ludzi, prezentując brutalne realia życia północnych społeczności.
Kolejnym wyróżnikiem publikacji jest jej szeroki zakres. Price pokazuje Wikingów jako sieć powiązanych ze sobą społeczności, a nie jednorodną grupę wojowników. Zwraca uwagę na interakcje między północą a resztą Europy. Od Wysp Brytyjskich po Morze Śródziemne, a nawet Winlandię. Dzięki temu czytelnik zyskuje wgląd w polityczne, kulturowe i ekonomiczne procesy, które kształtowały Europę wczesnego średniowiecza. Najazdy Wikingów, choć brutalne, są tu przedstawione jako część szerszego kontekstu migracji, zmian klimatycznych i przekształceń społecznych.
Jego Historia Wikingów przekazuje również głos tych, których tradycyjnie pomija historia. Price poświęca wiele miejsca kobietom, od wpływowych gospodyń zarządzających majątkami, po wojowniczki, których istnienie potwierdzają nowoczesne analizy szkieletów. Postać Gudridy, która dotarła do Ameryki i Rzymu, staje się symbolem mobilności i determinacji kobiet tamtej epoki. Autor wspomina także o dzieciach i ich zabawkach, co dodaje narracji ciepła i autentyczności.
W publikacji należy docenić umiejętność łączenia przez autora naukowej precyzji z narracyjną przystępnością. Styl Price’a jest klarowny, zrozumiały nawet dla osób spoza środowiska akademickiego, a jednocześnie pełen odwołań do literatury fachowej. Mimo ogromnej objętości, książkę czyta się z zapartym tchem. Autor potrafi w jednym akapicie przejść od analizy warstw archeologicznych do poetyckiego opisu krajobrazu Grenlandii. Jedynym mankamentem jest miejscami tłumaczenie. W niektórych fragmentach czuć, że oryginał został przetłumaczony zbyt mechanicznie, bez pełnego dostosowania do języka polskiego.
Podsumowując, Neil Price stworzył dzieło wyważone, wielowarstwowe i fascynujące. Ta Historia Wikingów przybliża epokę Wikingów w sposób głęboki i kompleksowy, ukazując ich jako ludzi będących częścią złożonej kultury. Dzieci jesionu, dzieci wiązu choć wymagają od czytelnika uwagi i cierpliwości, nagradzają bogactwem wiedzy, klarownością narracji i autentycznością opowieści.
| PLUSY | MINUSY |
|
|
| OCENA: 9/10 |
 Książka Price’a nie tylko przybliża epokę wikingów, ale również pozwala zrozumieć, jak kultura, religia i społeczeństwo kształtowały życie Północy. To lektura rzetelna, wciągająca i inspirująca, która ukazuje Wikingów w pełnej złożoności. Autor zręcznie łączy faktografię z narracyjnym stylem, pozostawiając czytelnika z poczuciem głębokiego wglądu w minioną epokę. Dla kogo? Pozycja jest idealna dla miłośników historii, archeologii i mitologii nordyckiej. |
| Książka do znalezienia na CENEO oraz na stronie Państwowego Instytutu Wydawniczego. |
